A

ساعت ضد‌مغناطیس (Antimagnetic watch)
ساعتی که هنگام قرار گرفتن در معرض میدان‌های مغناطیسی تا شدت مشخصی به‌درستی کار می‌کند. برای دریافت این عنوان باید سطح خاصی از دقت طبق استاندارد ISO 764 حفظ شود.

پوشش ضدبازتاب (Anti-reflective coating)
پوششی که شفافیت و عبور نور از شیشهٔ ساعت را افزایش می‌دهد و بازتاب‌های روی کریستال را کاهش می‌دهد تا خوانایی صفحه بهتر شود.

اتوماتیک (Automatic)
منظور از اتوماتیک، کوک خودکار موتور است. حرکت مچ و دست باعث نوسان روتور (وزنهٔ مرکزی) شده و فنر اصلی (mainspring) را کوک می‌کند. برای جلوگیری از فشار بیش‌ازحد، فنر اصلی مجهز به کلاچ لغزشی است.

B

باکلیت (Bakelite)
نام تجاریِ یک پلیمر سنتتیک که اوایل قرن بیستم تولید شد؛ مقاوم در برابر گرما و پیش از توسعهٔ پلاستیک‌های مدرن در لوازمی مانند فرمان، رادیو یا دستهٔ ظروف استفاده می‌شد.

چرخ تعادل (Balance wheel)
چرخ دایره‌ای‌ای است که با نوسان‌های منظم خود تناوب (ریتُم) حرکت را برقرار می‌کند؛ همراه با فنر مویی (hairspring) نقش نوسانگر مشابه آونگ ثانیه را در ساعت‌های مکانیکی ایفا می‌کند. سرعت‌های مرسوم: 21,600 یا 28,800 ارتعاش در ساعت (vph).

بار (Bar)
واحد فشار متریک: 1 بار = 100 kPa = 0.1 MPa. تقریباً برابر فشار جو در سطح دریا تا عمق ~10 متر آب.

بَرل (Barrel)
محفظه‌ای که فنر اصلی (mainspring) را در خود جای می‌دهد؛ انرژی ذخیره‌شده توسط فنر از این طریق تأمین می‌شود.

Baumuster (نوع)
اصطلاحی آلمانی برای طراحی استاندارد بدنه و صفحهٔ ساعت‌های خلبانی که توسط نیروی هوایی آلمان در جنگ جهانی دوم تعریف شد — انواع Baumuster A و B.

بزل (Bezel)
حلقه‌ای که اطراف شیشهٔ ساعت قرار می‌گیرد؛ ممکن است ثابت یا قابل چرخش باشد. بزل‌های غواصی معمولاً یک‌طرفه و دارای نشانگر دقیقه هستند؛ بزل‌های کرونوگراف ممکن است تاچی‌متر داشته باشند. متریال معمول: فلز یا سرامیک.

Breguet overcoil
نوعی فرم نهایی پیچ فنر مویی که خمیدگی کمتری دارد و تنفس بهتری به فنر می‌دهد — توسط آبراهام-لوئیس بریگه در ۱۷۹۵ ابداع شد و موجب پایداری بهتر عملکرد می‌شود.

C

ساعت تقویمی (Calendar watch)
هر ساعت دارای یک یا چند نمایشگر تقویم؛ انواع متداول:

• نمایش سال: سال جاری را روی صفحه نشان می‌دهد.
• نمایش تاریخ: با عقربهٔ مجزا یا دیسک اعداد؛ معمولاً تا ۳۱ روز و نیاز به اصلاح در ماه‌های کوتاه‌تر.
• Day-Date: تاریخ به‌علاوهٔ روز هفته (مثلاً در ساعت رولکس Day-Date).
• تقویم دائم (Perpetual calendar): پیچیده‌ترین نوع که طول ماه و سال کبیسه را لحاظ می‌کند؛ تا سال ۲۱۰۰ معمولاً بدون اصلاح کار می‌کند.
• Triple calendar / Complete calendar: نمایش روز/تاریخ/ماه؛ در صورت داشتن نمای فاز ماه، «تقویم کامل» نامیده می‌شود.
• تقویم سالانه (Annual calendar): نیاز به اصلاح دستی تنها یک‌بار در سال (پایان فوریه).

کالیبر (Caliber)
اصطلاحی برای مجموعهٔ حرکت یا موتور ساعت — اغلب همراه با شمارهٔ نوع مثل «ETA caliber 2824-2».

ثانیهٔ مرکزی (Central seconds)
وقتی عقربهٔ ثانیه بر محور مرکزی دقیقه و ساعت قرار دارد. در مقابل ثانیهٔ کوچک (Small seconds) است که معمولاً در زیرشمارشگر (subdial) نمایش داده می‌شود.

Cerachrom
نام تجاری رولکس برای سرامیک سخت و ضدخش که در بزل به‌کار می‌رود (مثلاً در GMT-Master II یا Submariner).

پخ‌کاری (Chamfering / Anglage)
فرآیند ظریف‌کاری گوشه‌ها و لبه‌های قطعات حرکت با زاویهٔ ۴۵ درجه و پرداخت صیقلی — یکی از فرم‌های پرداخت (finishing) سطح.

سخنگو / چایم (Chime)
مکانیسم آوایی جداگانه در برخی ساعت‌های مکانیکی که با چکش و گِنگ یا زنگ زمان را به‌صورت صوتی اعلام می‌کند.

کرونوگراف (Chronograph)
ساعتی با عملکرد کرنومتر/تایمر (استاپ‌واچ)؛ معمولاً با پوش‌پِسِرها (pusher) در کنار تاج و زیرشمارشگرها برای محاسبهٔ زمان‌های سپری‌شده.

کرنومتر (Chronometer)
کالیبری بسیار دقیق که توسط یک سازمان رسمی (مثل COSC سوئیس) گواهی دقت گرفته است.

قفل (Clasp)
بست بند یا دستبند ساعت برای محکم نگه‌داشتن روی مچ. انواع: پین ‌باکل (Tang buckle)، قفل دوپلِوِنت (Butterfly / double deployant)، قفل تاشو (Deployant) و غیره.

Escapement کو-اکسیال (Co-axial escapement)
نوعی اِسکِیپمنت ابداع‌شده توسط جورج دنیلز که اصطکاک را کاهش می‌دهد و نیاز به روغن‌کاری را کم می‌کند؛ امگا آن را تجاری‌سازی و توسعه داده است.

کمپلیکیشن (Complication)
هر عملکرد اضافی به‌جز نمایش زمان پایه — مانند فاز ماه، آلارم، کرونوگراف یا تقویم دائم.

Compressor (Super compressor)
نوع خاصی از طراحی کیس که از فشار آب برای فشرده‌سازی مهر و ایجاد آب‌بندی بهتر بهره می‌برد؛ نمونهٔ معروف: Longines Legend Diver.

D

قاب نمایشی پشت (Display case back)
درب پشتی که از یاقوت (sapphire) یا شیشهٔ معدنی ساخته شده تا حرکت داخلی را از پشت نمایش دهد.

ساعت غواصی (Diving watch)
ساعتی مناسب غواصی با استانداردهایی مانند ISO 6425؛ مقاومت آبی حداقل 100 متر (10 بار) و معمولاً ۲۰۰ متر برای ساعت‌های با کیفیت غواصی. ویژگی‌ها: عقربه‌ها و نشانگرهای شب‌تاب، بزل یک‌طرفه با نشانگر دقیقه و گاهی سوپاپ هلیوم برای غواصان حرفه‌ای.

Double barrel
موتوری با دو فنر و دو بشکه که زمان ذخیرهٔ انرژی (power reserve) را افزایش می‌دهد.

Double chronograph
ناظر بر کرونوگراف دوگانه؛ معمولاً به «Split-seconds» اشاره دارد.

Drift angle calculator
ابزاری برای محاسبهٔ انحراف مسیر (ناشی از باد متقاطع) که بیشتر در هوانوردی کاربرد دارد؛ برخی ساعت‌های خلبانی این عملکرد را مدنظر قرار می‌دهند.

Dubois Dépraz
شرکتی تخصصی در تولید ماژول‌های کمپلیکیشن؛ مثال: ماژول کرونوگراف Dubois Dépraz که در برخی کالیبرهای امگا به‌کار رفته است.

E

Escapement (فرار / ایست‌ـ‌گذر)
مکانیسمی که انرژی را از فنر اصلی به‌صورت کنترل‌شده به سیستم نوسانگر منتقل می‌کند؛ معمولاً شامل چرخ فرار (escape wheel)، لِور یا پالِت فورک و دیگر اجزا. رایج‌ترین نوع: Swiss lever escapement.

Escape wheel (چرخ فرار)
جزئی از مجموعهٔ فرار که بین چرخ‌دندهٔ انتقال نیرو و چرخ تعادل قرار دارد؛ دندانه‌های نامتقارن دارد.

ETA SA
شرکت سازندهٔ موتورها در سوئیس (عضو Swatch Group) که کالیبرهای متداولی برای بسیاری از سازندگان تولید می‌کند.

Everose gold
آلیاژ رزگلد ۱۸ عیار مخصوص رولکس که برای درخشندگی پایدارتر ترکیب پلاتین نیز دارد.

F

Finishing (پرداخت / فینیشرینگ)
عملیات پرداخت و تزئین سطوح حرکت شامل ژنو استرایپس (Côtes de Genève)، پرلاژ، براده‌گیری شعاعی و آبی‌کردن پیچ‌ها و پخ‌کاری.

Flyback chronograph
کرونوگرافی که با یک فشار می‌توان زمان‌سنج را بلافاصله به صفر بازنشاند و مجدداً شروع کرد — کاربرد در هوانوردی که نیاز به ثبت و شروع مجدد فوری دارد.

G

Gauss
واحد اندازه‌گیری القای مغناطیسی؛ برای نمایش مقاومت مغناطیسی ساعت‌ها به‌کار می‌رود (مثلاً «۱۵٬۰۰۰ گوس»).

مهر ژنو (Geneva Seal / Poinçon de Genève)
علامتی برای اصالت و کیفیت کالیبر که نیازمند تولید و مونتاژ در کانتون ژنو و پاس کردن معیارهای دقیق پرداخت و مواد است.

Geneva stripes (نوارهای ژنو)
الگوی نواری تزئینی روی پل‌ها و صفحات حرکت که به‌عنوان نوعی پرداخت شناخته می‌شود (Côtes de Genève).

GMT
مخفف Greenwich Mean Time؛ ساعت GMT قابلیت نمایش دو منطقهٔ زمانی هم‌زمان را دارد.

Guilloché dial
نقش‌نگاریِ حکاکی‌شدهٔ ظریف روی صفحه که هم با دست و هم با ماشین انجام می‌شود و جلوهٔ بصری خاصی به صفحه می‌دهد.

H

فنر مویی (Hairspring / Balance spring)
فنری نازک که در داخل چرخ تعادل قرار دارد و فرکانس نوسان را تعیین می‌کند؛ معمولاً از آلیاژهای ویژه یا سیلیکون ساخته می‌شود.

Hand-guillochéd dial
صفحه‌ای که با حکاکی دستی (hand-guilloché) تزئین شده — کار دست بودن آن نشانهٔ کیفیت و ارزش بالاتر است.

شیر اگزیت هلیوم (Helium escape valve)
شیر خروج هلیوم که از آسیب ناشی از نفوذ مولکول‌های هلیوم در وضعیت‌های دِکامپرِسِیون جلوگیری می‌کند؛ در ساعت‌های غواصی اعماق زیاد کاربرد دارد.

I

اندیس‌ها (Index / Indices)
علایمی که جهت نمایش ساعات و دقایق روی صفحه قرار می‌گیرند؛ می‌توانند اعداد یا اشکال هندسی باشند و به‌صورت تزریقی یا الصاق‌شده اجرا شوند.

L

لگ (Lug)
بخشی از بدنه که بند یا دستبند به آن متصل می‌شود و معمولاً با فنر بار (spring bar) محکم می‌گردد.

عرض لگ (Lug width)
فاصلهٔ بین دو لگ که تعیین‌کنندهٔ عرض بند/دستبند است.

مواد شب‌تاب (Luminous material / Lume)
موادی که نور را ذخیره و در تاریکی انتشار می‌دهند؛ نمونه‌ها:

• رادیم (Radium) — ایزوتوپ رادیواکتیو که تا دههٔ ۱۹۶۰ استفاده می‌شد.
• تریتیوم (Tritium) — ایزوتوپ هیدروژن کم‌تابش، پیش از توقف استفاده.
• Super-Luminova — پیگمنت فوتولومینسانت مدرن، غیررادیواکتیو و رایج امروز؛ پس از نوردهی در تاریکی می‌درخشد.

اعداد شب‌تاب (Luminous numerals)
اعدادی که با مواد لوم پوشانده شده‌اند تا در تاریکی دیده شوند.

M

فنر اصلی (Mainspring)
فنری که انرژی ذخیره‌شدهٔ ساعت را تامین می‌کند و در بشکه (barrel) قرار دارد.

کوک دستی (Manual)
روش کوک با دست از طریق تاج؛ در ساعت‌های دستی (hand-wound) کاربر روزانه یا حسب نیاز فنر را کوک می‌کند.

مستر کرنومتر (Master Chronometer)
گواهی ویژه‌ای که توسط METAS سوئیس صادر می‌شود؛ ساعت‌هایی که این گواهی را دارند معمولاً هم COSC و هم تست‌های اضافی METAS را گذرانده‌اند (مقاومت مغناطیسی بالا و دقت مشخص).

مینیت ریپیتر (Minute repeater)
کمپلیکیشنی بسیار پیچیده که زمان را به‌صورت آوازی (چندنُتی) اعلام می‌کند — یکی از نادرترین و ارزشمندترین کمپلیکیشن‌ها.

فاز ماه (Moon phase)
نمایندهٔ وضعیت ماه از نو تا بدر روی صفحه که معمولاً با پنجره‌ای و دیسک گردان نمایش داده می‌شود.

Moonwatch
لقبی برای اومگا اسپیدمستر پروفشنال، ساعتی که در مأموریت‌های ناسا و فرود روی ماه مشهور شد.

N

بند ناتو (NATO strap)
بندی که از دو قطعه تشکیل می‌شود؛ یک قطعه زیر ساعت و قطعهٔ دیگر برای ثابت نگه‌داشتن قاب — ابتدا برای کاربرد نظامی طراحی شد و امروزه در نایلون، کانواس یا چرم عرضه می‌شود.

P

پِالت فورک (Pallet fork / Lever)
جزئی از سیستم فرار که ارتباط بین چرخ فرار و محور تعادل را برقرار می‌کند؛ شبیه نوک لنگر است.

Parachrom
فنر مویی patented رولکس از آلیاژ نیوبیوم-زیرکونیوم که مقاومت مغناطیسی و پایداری دمایی بهتری دارد.

ساعت خلبانی (Pilot’s watch)
ساعتی با طراحی برگرفته از ابزارهای کابین خلبان؛ خوانایی بالا و اندازهٔ بزرگ از ویژگی‌های متداول آن است.

ذخیرهٔ انرژی (Power reserve)
مدت‌زمانی که موتور پس از کوک کامل تا پایان انرژی‌اش کار می‌کند.

نمایشگر ذخیره توان (Power reserve indicator)
نمایشی که میزان انرژی باقی‌مانده را نشان می‌دهد تا کاربر بداند چه زمانی باید ساعت را کوک کند.

Q

ساعت کوارتز (Quartz watch)
ساعت‌هایی که با کریستال کوارتز و باتری کار می‌کنند؛ کریستال با فرکانس مشخصی (معمولاً 32,768 هرتز) نوسان کرده و سپس توسط مدار الکترونیکی تبدیل به پالس‌های ثانیه‌ای می‌شود. انقلاب کوارتز دههٔ ۱۹۷۰ بازار ساعت‌سازی سنتی را متحول کرد.

قابلیت تنظیم سریع تاریخ (Quickset date)
امکانی که با کشیدن تاج می‌توان تاریخ را بدون چرخش کامل عقربهٔ ساعت تنظیم کرد.

R

شماره مرجع (Reference number)
معادل شمارهٔ مدل — شناسهٔ یکتای یک مدل ساعت که جستجو و تطبیق آن را تسهیل می‌کند.

تنظیم‌کننده (Regulator)
ابزاری برای تنظیم دقیق فنر مویی جهت دستیابی به حداکثر دقت؛ در آزمایش‌های رسمی باید در چند وضعیت و دما تنظیم شود.

ریهوت (Rehaut / Edge of the dial)
لبهٔ مورب داخلی بین صفحه و شیشه که گاه برای حکاکی یا مدرج‌سازی استفاده می‌شود.

ریپیتر (Repeater)
کمپلیکیشنی که زمان را به‌صورت صوتی با مکانیزم چایم اعلام می‌کند؛ انواع مختلف (ساعتی، ربع‌ساعتی، دقیقه‌ای، و غیره) وجود دارد.

رولزور (Rolesor)
ترم رولکس برای ساعت‌هایی که ترکیبی از فولاد و طلا (two-tone) هستند.

بزل قابل چرخش (Rotatable bezel)
بزلی که می‌تواند چرخانده شود — کاربرد در غواصی یا خلبانی برای مانیتور زمان‌های مشخص.

روتور (Rotor)
قطعهٔ نیمه‌دایره‌ای و متحرک در ساعت‌های اتوماتیک که حرکت آن موجب کوک فنر اصلی می‌شود.

S

تاج پیچی (Screw-down crown)
تاجی که به‌صورت پیچی در کیس قفل می‌شود و آب‌بندی بهتری نسبت به تاج‌های فشاری فراهم می‌آورد؛ اولین نمونهٔ معروف: رولکس اویستر.

پوش‌پِیس‌های پیچی (Screw-down push-pieces)
دکمه‌های کرونوگراف که به‌صورت پیچی قفل می‌شوند تا مقاومت آب کیس افزایش یابد — مرسوم در ساعت‌های غواصی با مقاومت بسیار بالا.

Sedna gold
آلیاژ رزقِردِ رنگی (رِدیش) ۱۸ عیار اُمگا متشکل از طلا، مس و پالادیوم.

Sellita
سازندهٔ سوئیسی موتورهای مکانیکی؛ تولیدکنندهٔ کالیبرهایی که اغلب معادل کالیبرهای ETA هستند (مثلاً SW200).

ساعت شکل‌دار (Shaped watch)
هر ساعت با فرم غیر دایره‌ای — کوشن (cushion)، مستطیلی یا مربعی.

حفاظت در برابر شوک (Shock protection)
سیستمی برای محافظت از محورهای ظریف حرکت در برابر ضربه‌ها؛ غالباً با مکانیزم‌های کوچکی که انرژی ضربه را جذب می‌کنند (Incabloc نمونهٔ متداول است).

اسکلِتون (Skeleton watch)
ساعتی که بخش‌های زیادی از پل‌ها و صفحات حرکت بریده شده تا اجزای داخلی و معماری حرکت قابل رؤیت باشد — غالباً آثار هنری و پیچیده.

ثانیهٔ کوچک (Small seconds / Subsidiary seconds)
زیرشمارشگری که ثانیه‌ها را نشان می‌دهد و معمولاً در موقعیت ۶ ساعت قرار دارد؛ جایگزینی برای ثانیهٔ مرکزی.

اسمارت‌واچ (Smartwatch)
دستگاهی پوشیدنی شبیه ساعت مچی که قابلیت‌های رایانه‌ای (مانند صفحه لمسی، اپلیکیشن‌ها، ردیابی فعالیت) را داراست.

کرونوگراف دوگانه / تقسیم ثانیه (Split-seconds / Rattrapante)
کرونوگرافی با دو عقربهٔ ثانیه‌ای که به‌طور هم‌زمان شروع می‌شوند؛ با فشار دادن دکمهٔ جداگانه یکی از عقربه‌ها متوقف می‌شود تا زمانِ «لاپ» خوانده شود درحالی‌که عقربهٔ دوم ادامه می‌دهد.

اسپرینگ بار (Spring bar)
لولهٔ فنردار کوچکی که بند یا دستبند را به لَگ‌ها متصل می‌کند.

Spring Drive
فناوری ترکیبی سِیکو که جایگزین فرار کلاسیک با یک سامانهٔ الکترونیکی تنظیم‌کننده می‌شود و حرکت پیوستهٔ عقربه‌ها را با دقت الکترونیکی ترکیب می‌کند.

فولاد ضدزنگ (Stainless steel)
آلیاژ مقاوم در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی که در بدنه و بند بسیاری از ساعت‌ها کاربرد دارد.